De green deal als accelerator naar een circulaire bouwsector

Om de transitie naar een circulaire bouwsector te versnellen, lanceerde de toenmalige Vlaamse minister van Omgeving, Natuur en Landbouw Koen Van den Heuvel de Green Deal Circulair Bouwen. Dit gebeurde op 22 februari 2019 en op initiatief van Vlaanderen Circulair, de OVAM en de Vlaamse Confederatie Bouw. Meer dan 300 organisaties, gaande van architecten, aannemers en publieke en private bouwheren, over materiaalproducenten, tot onderzoekers en faciliterende organisaties, tekenden in.
Danielle Dewickere

“De bouwsector is één van de belangrijkste gebruikers van materialen. We moeten efficiënt omgaan met de materialen, de gebouwen en de ruimte om ervoor te zorgen dat bouwen ook in de toekomst nog haalbaar en betaalbaar blijft. Dat doen we door te kiezen voor circulair bouwen: minder en duurzame materialen gebruiken; materialen, infrastructuur, gebouwen en gronden maximaal hergebruiken, na sloop kiezen voor hoogwaardige recyclage om die grondstoffen opnieuw te kunnen inzetten in nieuwe materialen, infrastructuur, gebouwen.  Om dit te realiseren moeten we kiezen voor nieuwe businessmodellen en andere logistiek. Dit kan alleen door samen met alle partners in de sector in actie te gaan, te experimenteren, te leren hoe we dit kunnen doen.”

Brigitte Mouligneau
Transitiemanager Vlaanderen Circulair

Strategische uitdaging

Zo’n 30 tot 40% van ons afval komt uit de bouw. De wijze waarop we bouwen en wonen heeft bovendien een grote invloed op onze CO2-voetafdruk. De Green Deal moet een boost geven aan circulair bouwen in Vlaanderen.

Samen doen en leren staan hierbij centraal. De meer dan 300 deelnemers aan de Green Deal starten experimenten (zoals het uitvoeren van een circulair bouwproject, het aanbieden van een werf, het uitvoeren van onderzoek, het ontwikkelen en aanbieden van circulaire producten of diensten, het faciliteren van circulaire bouwtrajecten, …) en brengen hun kennis en ervaring samen in een lerend netwerk.

Elk van deze organisaties heeft echter een verschillend kennisniveau (de mate waarin men de circulaire principes en succesfactoren kent) én een verschillend ervaringsniveau (de mate waarin men een circulaire strategie heeft toegepast in de praktijk) omtrent circulair bouwen. Het circulaire economie & duurzaamheids team van Möbius werd ingeschakeld om het netwerk te begeleiden, de deelnemers naar een hoger kennis- en ervaringsniveau te tillen en zo gaandeweg circulair bouwen tot de dagelijkse realiteit in Vlaanderen te maken.

 

Aanpak

Gedurende 2 jaar faciliteren we dit leertraject zodat de meer dan 300 deelnemende organisaties uit allerhande sectoren samen een visie en concreet toepasbare en toegankelijke kennis over circulair bouwen ontwikkelen.

Hoe gingen we in dit participatief traject van start? Met een stakeholderanalyse gefocust op vier verschillende elementen, namelijk:

  • Welke types deelnemers zijn er?
  • Wat zijn hun doelstellingen in de Green Deal?
  • Welke circulaire principes kunnen op hun werking van toepassing zijn?
  • Wat is hun expertiseniveau in circulair bouwen op vandaag?

De uitkomst hiervan laat ons toe om de Green Deal – ondanks de erg grote en diverse groep aan deelnemers – uit te tekenen op maat van ieder van hen. Doorlopend worden de deelnemers verder bevraagd over hun evoluerende noden en uitdagingen (bij de inschrijving of evaluatie van een evenement, via live polls op (digitale) bijeenkomsten, …). We gebruiken deze input van de deelnemers  als leidraad om de verschillende activiteiten optimaal af te stemmen op de behoeften van het lerend netwerk.

 

Wat gebeurt er juist in dit leertraject?

Er zijn twee constantes doorheen het ganse traject. Enerzijds organiseren we vier keer per jaar een live bijeenkomst waar deelnemers elkaar kunnen ontmoeten. Deze live bijeenkomsten evolueren van inspiratiedagen in jaar 1 gericht op het voeden  van de deelnemers met beste praktijken naar actiedagen in jaar 2 die dienen om samen tot oplossingen te komen voor de uitdagingen die circulaire bouwactiviteiten in de praktijk met zich meebrengen. De inspiratie- en actiedagen  vullen we op uiteenlopende wijze in: bijvoorbeeld via plenaire sessies met keynotes, presentaties van concrete cases, workshops, experten- of demonstratiemarkten en terreinbezoeken. Digitale tools, zoals een live stemming of netwerkapp, verhogen de interactie verder en zorgen ervoor dat we nieuwe ideeën of wensen van de deelnemers verzamelen. Het is fantastisch om, tijdens deze inspiratie- en actiedagen, de toenemende dynamiek in het lerend netwerk te aanschouwen: er vormt zich kruisbestuiving tussen disciplines, deelnemers enthousiasmeren elkaar, partnerschappen ontstaan in functie van concrete bouwprojecten, …

Daarnaast onderhouden we een online leerplatform waar deelnemers op eigen tempo hun kennis en vaardigheden rond circulair bouwen kunnen versterken en die ook kunnen delen met andere mensen in hun eigen organisatie. Gaandeweg delen we hier publicaties, lespakketten en webinars waarmee we de verschillende aspecten van een circulair bouwproces afdekken, gaande van circulair ontwerp, over selectieve sloop, tot nieuwe business modellen en digitalisering. Hiertoe werkte Möbius nauw samen met Kamp C als expert duurzaam bouwen en onder andere met Econocom dat expertise rond circulaire financiering in huis heeft en VUB dat inzichten rond circulair ontwerpen deelt.

Door in te stappen in  de Green Deal Circulair Bouwen engageerden de  deelnemers zich ook om via een pilootproject een circulaire strategie in de praktijk  uit te testen. Tijdens het verdere verloop van het leertraject zetten we er – samen met het team van Vlaanderen Circulair, de OVAM en de Vlaamse Confederatie Bouw –  sterk op in om deelnemers hierbij te begeleiden, ervaringen te laten uitwisselen en barrières te overwinnen, en partnerschappen aan te gaan.

Op de pagina van Vlaanderen Circulair kan je het traject alvast volgen en de sfeerbeelden van de inspiratie- en actiedagen bekijken. https://vlaanderen-circulair.be/nl/onze-projecten/detail/green-deal-circulair-bouwen. Richting het einde van de Green Deal zal meer inhoud (zoals een overzicht van de pilootprojecten, de lespakketten, …) hier voor een breed publiek beschikbaar staan.

 

Resultaat

Möbius’ facilitatie leidt ertoe dat er een actief en geëngageerd lerend netwerk ontstaat dat op verschillende momenten samenkomt, inspireert, leert en ontwikkelt. Met onze begeleiding zorgen we ervoor dat we de visie, noden en ideeën van alle betrokkenen samenbrengen en deze gebruikt worden in concrete experimenten in de praktijk. Zo zorgen alle partners er samen voor dat Vlaanderen grote stappen vooruit kan zetten in de transitie naar een circulaire bouwsector, zowel in de bouwpraktijken, beleidsmatig als met bredere maatschappelijke impact.

Möbius ondertekende zelf ook het engagement van de Green Deal Circulair Bouwen. Zo ondersteunen wij binnen het traject ‘Bouwen aan een circulaire Kempen’ kmo’s in de bouwsector om een circulaire bedrijfsmodel op punt te krijgen.

Bedankt voor het lezen

Delen case