Naar een florerende deel- en hersteleconomie in Hasselt

Stad Hasselt wil een duurzame en klimaatrobuuste stad worden. Eén van de onderliggende doelstellingen is om te evolueren naar een circulaire en delende stad waar meer spullen gedeeld, hergebruikt en hersteld worden. Als we producten, grondstoffen en materialen intensiever en langer (her)gebruiken, is er minder CO2-uitstoot ten gevolge van het maken van nieuwe dingen.

Stad Hasselt wil daarom onderzoeken of het oprichten van een deel- en herstelincubator zinvol is. Dit is een plek die Hasseltse burgers, organisaties en ondernemers uit de deel- en hersteleconomie helpt bij het opstarten en groeien door diensten zoals huisvesting, coaching, toegang tot financiers en netwerken te bieden. De Stad wil ook te weten komen wat de bestaande deel- en herstelinitiatieven van zulke incubator verwachten en wat haar rol kan/moet zijn.

Mathias Fahy

Ik heb de samenwerking met Möbius als heel positief ervaren. De meetings werden door hen zeer goed voorbereid, de verslaggeving was visueel erg aantrekkelijk en to the point. De corona-lockdown vereiste een creatieve, innovatieve en flexibele aanpak, maar ook daar is Möbius in geslaagd. Zo is het project tijdig en succesvol tot een goed einde gebracht.

Stien Stassen – duurzaamheidsambtenaar Stad Hasselt

Aanpak

1. Onderzoek naar herstel- en deelincubatoren in binnen- en buitenland

Möbius ging eerst op onderzoek uit bij andere (Belgische en Europese) steden die reeds deel- en herstelincubatoren hebben. Tijdens gesprekken zoomden we in op succesfactoren en valkuilen bij het oprichten van een dergelijke incubator, maar ook op mogelijke samenwerkingsverbanden: Welke partijen werken hier samen? Welke rol speelt de “regulating authority”, hier: het stadsbestuur?

2. In kaart brengen van behoeften bij bestaande deel- en herstelinitiatieven en samen toewerken naar een visie voor de deel- en herstelincubator

In een tweede stap werden de bestaande deel- en herstelinitiatieven (ci. 20 samenwerkingsverbanden) in het Hasseltse betrokken bij het traject. Denk aan repair cafés, fietsbibliotheek, spelotheek, ruilwinkel ‘t Wisselke, LETS Limburg enzovoort. We peilden telkens naar hun doelstellingen op korte en lange termijn en hun noden – in dienstverlening, operaties, opschaling, klantenwerving, … We polsten vervolgens naar hun kijk op de mogelijke toegevoegde waarde van een deel- en herstelincubator in Hasselt die verschillende burgerinitiatieven onder één dak brengt en naar de mate waarin ze hun eigen initiatief hierin wenste onder te brengen.

Hoewel gaandeweg het traject COVID-19 de bovenhand nam, lieten we ons niet tegenhouden om een gedragen visie uit te tekenen. In een digitale workshop werden de verschillende geïdentificeerde behoeften bij elkaar gebracht en door een groep aan burgerinitiatieven en stadsmedewerkers verder uitgediept. In deze sessie werd meteen ook de brug gemaakt naar wat de doelstellingen van een eventuele deel- en herstelincubator zouden moeten zijn – dit aan de hand van de Sustainable Development Goals – en naar hoe zo’n incubator voor meer synergie zou kunnen zorgen tussen de deelnemende deel- en herstelinitiatieven. Tenslotte werd er ook gebrainstormd over de diverse rollen die de Stad zou kunnen innemen in dergelijk samenwerkingsverband.

3. In gang trekken van de dialoog met lokale bedrijven

Vaak wordt een deel- en hersteleconomie ‘los’ van reguliere economische actoren georganiseerd. Het gaat dan om initiatieven gelinkt aan de sociale economie – denk aan de Kringwinkel en de spelotheek – of opgezet door burgers of het middenveld – denk aan repair cafés en de fietsbibliotheek. In deze stap wilde Möbius ook onderzoeken of en op welke manier er kruisbestuiving kan ontstaan tussen de deel- en herstelincubator en de lokale, reguliere economie. We gingen in gesprek met een aantal Hasseltse bedrijven en zochten uit hoe ook zij waardevolle projecten zouden kunnen opstarten in samenwerking met een deel- en herstelincubator.

Resultaten

De opdracht mondde uit in twee onmiddellijk bruikbare documenten die Stad Hasselt zullen helpen een duurzame en klimaatrobuuste stad te worden:

  1. Een plan van aanpak met concrete stappen (zowel korte als lange termijn) die Stad Hasselt kan nemen om een deel- en herstelincubator op te richten. Dit gaat van het helpen opstarten of groeien van initiatieven, over het ter beschikking stellen van een ruimte, tot het uitwerken van instrumenten om de samenwerking tussen deel- en herstelinitiatieven te bevorderen.
  2. Een ruimtelijk plan dat aangeeft aan welke noden en behoeften het gebouw dient te voldoen en daarenboven inzicht verschaft in welke initiatieven op korte en welke op eerder middellange termijn intrek zouden kunnen nemen. Verder verschaften we additionele informatie over hoe de incubator op termijn zelfbedruipend kan gemaakt worden, en waar opstartmiddelen gevonden kunnen worden.