Industrie
Supply Chain Management Analytics Digitale transformatie

Blockchain innovatie en supply chain

Hoe kunnen we blockchain gebruiken om de gebruikelijke manier waarop we internationale supply chains beheren, drastisch te veranderen?
Jonas Hatem

‘Disruptive innovations’ creëren per definitie nieuwe markten en waardenetwerken. Uiteindelijk ontwrichten ze de bestaande markten en waardenetwerken en verdringen ze de gevestigde industriële leiders en allianties. De voorbeelden zijn eindeloos: de botten, kiezelstenen en telramen hebben plaats geruimd voor computers. Het kompas voor de gps. Vandaag licht ik de blockchain toe en de link met supply chain. Zal de blockchain zijn eigen niche creëren? Hoe kunnen we ze gebruiken om de gebruikelijke manier waarop we internationale supply chains beheren, drastisch te veranderen? Misschien brengt dit raadselt uitsluitsel: wat breekt nog voor u het gebruikt? De oplossing van sommige breinbrekers is zo logisch dat u zich voor het hoofd slaat als u ze te horen krijgt. Mijn breinbreker van vandaag behoort beslist niet tot die categorie: hoe kunnen supply chains baat hebben bij de blockchain technologie?

Blockchain technologie

Een blockchain is een gedistribueerde dataketen die data die over heel veel verschillende locaties zijn verspreid, op een erg veilige manier bundelt. Het achterliggende idee, dat zoals bekend op Bitcoin werd toegepast, is dat nieuwe data op het einde van de publieke dataketen worden toegevoegd samen met een mathematisch gecondenseerde en versleutelde versie van de vorige data. Dat maakt de oude data bestand tegen vervalsing: wanneer er nieuwe data worden toegevoegd, is er een grote inspanning nodig (= met computers) om de geschiedenis te vervalsen. Vooral omdat je dan de geschiedenis in alle beschikbare kopieën van de gedistribueerde database zou moeten wijzigen.

Een goed voorbeeld in het dagelijkse leven is te vinden in de Micronesische staat Yap. Eeuwenlang gebruikten de stammen op deze eilanden in de Stille Zuidzee stenen als geld, die ze Rai noemden. Rai zijn grote ingekerfde schijven van klei met een doorsnede tot 4 m en tot 4,5 ton zwaar. De schaarste van de schijven en de moeite en het gevaar om ze transporteren vanaf andere eilanden, maakten ze erg waardevol voor de inwoners van Yap. De geldvoorraad ligt vast, omdat er geen stenen meer worden geïmporteerd op het eiland. De eilandbewoners weten wie welke schijf bezit, maar bij het handel drijven wordt die niet per se verplaatst. Betalen gebeurt op een slimme manier door te onthouden wie de schijven bezit en de transactiegeschiedenis mondeling door te geven. Deze database is dus openbaar en zit bij alle eilandbewoners. Ermee knoeien is onmogelijk, omdat je de transactiegeschiedenis in de hoofden van de bewoners niet kunt wijzigen.

Dankzij blockchain technologie kunnen twee partijen gegevens uitwisselen zonder gebruik te maken van het centrale gezag van derde tussenpersonen. Anders gezegd: er bestaat een technologie waarmee u rechtstreeks, snel, veilig en kostenefficiënt data kunt uitwisselen met om het even welke tegenpartij elders ter wereld. Tal van andere ‘neutrale’ systemen bevestigen de integriteit en authenticiteit van deze data.

Toegepast op de supply chain

Ik heb vier algemene strategieën ontdekt over hoe men het achterliggende principe van de blockchain technologie kan gebruiken om alle data over de supply chain van een product te verhandelen. Zo is het mogelijk de supply chains op zich verbeteren of nieuwe bedrijfsmodellen ontwikkelen. Ik heb voorbeelden gegeven als ik er ken – laat me zeker weten welke u kent en dan deel ik ze graag in een volgende blog.

1. Transparantie verbeteren, bijv. herkomst

  • Authenticatie van producten (“Is dit echte medicatie of namaak?”)
  • De traceerbaarheid van labels garanderen (bio, halal, duurzame visserij)
  • Het traject van het product traceren in de hele supply chain (“Werd dit door kinderen vervaardigd?” “Is dit werkelijk een streekproduct?”)
  • Komaf maken met de vervelende controles die interne systemen en processen opleggen
  • Inzicht krijgen in de producteigenschappen (“Wat is er in dit product verwerkt?”)

2. De voetafdruk van de supply chain en de interacties optimaliseren

  • Samenwerking vergemakkelijk (bijv. de hele keten informeren over patronen in de vraag)
  • End-to-enddata over uw plaats in de supply chain meedelen

3. De financiële en bedrijfsprocessen stroomlijnen, bijv. Skuchain, Ethereum Fluent

  • Facturen en betalingen vereenvoudigen en automatiseren
  • Processen makkelijk uitbreiden
  • Kapitaal vrijmaken dat vastzit in kredietbrieven of andere internationale handelsinstrumenten

4. De interactie met de eindgebruiker vergemakkelijken

  • Producentgerelateerde (in plaats van retailergerelateerde) beloningssystemen vergemakkelijken

Eigenlijk kan elke datastroom in een supply chain baat hebben bij een blockchain. Of het nu gaat om de uitwisseling van ‘klassieke’ informatie zoals volumes en vraagpatronen op de diverse niveaus of over recentere ontwikkelingen om de bijbehorende financiële flows te stroomlijnen met het oog op een verlaging van het werkkapitaal en de transactietijden. En dat allemaal op een bijzonder transparante, betrouwbare en uitbreidbare manier. Vanuit IT-perspectief: berichten worden vervangen door API’s, en ik verwacht dat API’s zullen plaatsmaken voor een blockchain equivalent.

De kip of het ei?

Hoe komt het dan dat deze technologie niet sneller ingang vindt? Om diverse redenen: A) Het is nog een pril en te hip idee. Ik verwacht dat het eerst van de lijst met ‘hippe ideeën’ moet verdwijnen en rijpen. B) Hoewel het een geweldig idee lijkt om informatie over de supply chain te decentraliseren, vergeten we altijd dat er al heel wat wordt gedecentraliseerd in de supply chain. De data blijven meestal ‘lokaal’ door toedoen van sceptici, bedrijfsgrenzen en juridische obstakels. Het kost ons zelfs veel tijd en inspanningen om ze te decentraliseren. C) Er is geen overheersende norm voor de uitwisseling van blockchain informatie in de supply chain. Laat staan een norm voor het beheer van de supply chain. Natuurlijk zal dit ambitieuze bedrijven er niet van weerhouden om een defactonorm te proberen invoeren voor blockchain uitwisseling in de supply chain.

Dit zijn dan wel directe nadelen van de technologie, maar toch kan ze ook enorme voordelen opleveren voor de supply chain. A) Data zijn controleerbare elementen die kunnen worden geïnspecteerd en (met de juiste machtigingen) kunnen worden gebruikt door bedrijven, organisaties die normen opstellen, regelgevers en klanten. B) Deze technologie werkt in realtime en is flexibel. Iedereen met een exemplaar krijgt dezelfde informatie zodra die beschikbaar wordt. C) Ze drukt de kosten: de structuur voorkomt dubbele uitgaven doordat dezelfde informatie wordt gedeeld, vermindert de controle-eisen en vereenvoudigt de bedrijfs- en betaalprocessen. D) De continuïteit is gewaarborgd zolang enkele bedrijven de supply chain gebruiken, want er is geen centrale operator die het systeem beheert.

De grootste horde is de vraag van ‘de kip en het ei’. Waar begin je? Of wie begint er? Ik ga deze vragen niet beantwoorden, maar we kunnen iets leren uit soortgelijke ontwikkelingen in het verleden. Er moeten oplossingen worden ontwikkeld, de sector zal groeien, sommige nieuwe spelers zullen vertrekken en er zullen anderen bijkomen. Uiteindelijk zullen er een of misschien wel meer gemeenschappelijke benaderingen worden gevonden.

Impact op uw bedrijf?

Op korte termijn: neen, nog niet. Blockchain start-ups staan nog in hun kinderschoenen en ik ken nog geen grote, niet-financiële organisaties die op deze markt actief zijn. Op langere termijn: jazeker! Dit is wat ik verwacht: financiële instellingen zullen een blockchain ontwikkelen op basis van producten die focussen op grensoverschrijdende handel, betalingen van leveranciers en financiering van voorraden. Verwerkende bedrijven zullen blockchain producten gebruiken om de vraag, de ervaringen van de eindgebruikers en feedback over hun producten op te volgen, en logistieke bedrijven om pakjes te traceren. Normerende instellingen zullen met behulp van de blockchain vereenvoudigde processen gebruiken voor controlesystemen. En uiteraard zal men innovatieve manieren bedenken om de uitwisseling van data te versnellen in de belangrijkste supply chains en die manieren zullen dan evolueren tot de norm.

U hebt nog het antwoord op het raadsel “wat gaat kapot nog voor u het gebruikt?” van me te goed. Een ei. Het antwoord op de andere vraag heb ik niet. Wat was er het eerst? De kip of het ei? En wie legde dan als eerste een ‘nestei’?

Bedankt voor het lezen

Contacteer onze expert

Jonas Hatem